Şyğys-Qazaqstan oblysynyñ äleumettık-ekonomikalyq damuy

Şyğys Qazaqstan oblysy qarqyndy damyp keledı jäne halyqtyñ äl-auqatyn arttyra otyryp, ekonomikanyñ damu qarqynyn arttyru üşın barlyq alğyşarttar bar. Sonymen qatar, aimaqtyñ erekşe ornalasuy onyñ eldıñ saiasi, qoğamdyq jäne ekonomikalyq qauıpsızdıgın qamtamasyz etudegı erekşe rölın anyqtaidy.

Şyğys Qazaqstan eksporttyq tüsımnıñ edäuır ülesın qamtamasyz etetın Resei Federasiasymen, Qytai Halyq Respublikasymen bailanystyruşy buyn bolyp tabylady.

Oblystyñ ekonomikalyq damuynyñ basymdyğy bäsekege qabılettı ekonomika qūru jäne öñır resurstary men el damuynyñ äleumettık-ekonomikalyq jağdailaryn eskere otyryp, halyqtyñ ömır süru sapasynyñ joğary standartyn qamtamasyz etu bolyp tabylady.

Oblysta ūzaq merzımdı damuğa jäne jalpyūlttyq mındetterdı şeşuge yqpal etetın bırqatar strategialyq rezervter bar:

- öñırdıñ Tüstı metaldardy öndıru men tereñ öñdeudıñ, metalurgia salasyndağy tehnologialardy äzırleu men täjıribelık pysyqtaudyñ ırı ortalyğy retındegı rölın küşeitu;

- investisialyq tartymdylyqqa, ışkı jäne syrtqy naryqtardyñ syiymdylyğyn ūlğaituğa, jaña tehnologialardy engızuge, şikızat sektorynan daiyn önım öndıruge köşuge yqpal etetın jer qoinauyn paidalanu segmentın keñeitu;

- azyq-tülık qauıpsızdıgın qamtamasyz etu jäne bırınşı kezekte Qytai naryğyna eksporttyq äleuettı keñeitu üşın agroönerkäsıptık keşen segmentın damytu;

- ışkı sūranysty qanağattandyru jäne elektr energiasynyñ tapşylyğyn boldyrmau üşın jañartylatyn energia közderın qoldanu esebınen energia qauıpsızdıgın nyğaitu;

- turistık äleuet - ūzaq merzımdı perspektivada Şyğys Qazaqstannyñ innovasialyq damuynyñ qūramdas bölıgı, ūlttyq ekonomikanyñ ekonomikalyq tiımdı jäne ekologialyq qauıpsız salasy.

Osy rezervterdı paidalanu jyl saiyn jalpy öñırlık önım kölemın orta eseppen 3-4% – ğa arttyruğa mümkındık beredı.

ŞQO agroönerkäsıptık keşenın 2021 jylğy 1 jartyjyldyqta damytu boiynşa aqparat

2021 jylğy qañtar-mausymda auyl şaruaşylyğy önımınıñ jalpy şyğarylymy 181,8 mlrd. teñgenı nemese 2020 jylğy osy kezeñınıñ 114,2% qūrady.

Auyl şaruaşylyğynyñ naqty kölem indeksı (NKİ) 103,2% qūrady.

2021 jylğy qañtar-mausymda auyl şaruaşylyğynyñ negızgı kapitalyna salynğan investisialar 30,3 mlrd. teñgege nemese 2020 jylen salystyrğanda 199,8%-ke jettı.

2021 jylğy qañtar-mausymda azyq-tülık önımderın öndıru 13,6 mlrd. teñge boldy nemese 2020 jylğy osy kezeñınıñ 137% qūrady. Azyq-tülık önımderınıñ NKİ 100,8% boldy.

Azyq-tülık öndırısıne salynğan investisialar qañtar-mausymda 10,5 mlrd. teñgege nemese 2020 jylmen salystyrğanda 362,0%-ke jettı.

2021 jylğy qañtar-mausymda tırı salmaqtağy barlyq et türlerın öndıru   120,4 myñ tonnany nemese 2020 jylğy deñgeidıñ 102,6%, süt 470,5 myñ tonnany (104,2%), jūmyrtqa 78,7 mln. danany (103,9%) qūrady.

Irı qara mal basynyñ sany 3,6%-ke, jylqy 9,4%-ke, şoşqa 1,3%-ke azaidy, qoi men eşkı sany ötken jylğy 101,5% deñgeide qaldy.

2021 jyly oblystyñ AÖK damytudy qoldauğa 22,7 mlrd. teñge, onyñ ışınde ösımdık şaruaşylyğyn damytuğa 5,6 mlrd. teñge, mal şaruaşylyğyna 8,8 mlrd. teñge, investisialyq subsidialauğa 5,8 mlrd. teñge, qaita öñdeu salasyn damytudy qoldauğa 0,5 mlrd. teñge, subsidialaudyñ basqa bağyttaryna 1,9 mlrd. teñge bölındı.

2021 jyly 219,6 myñ ırı qara mal basyn tūqymdyq türlendıruge qatystyru josparlanğan.

Oblysta 92 bordaqylau alañy jūmys ısteidı. Ağymdağy jyly 7000 basqa arnalğan 3 alañ salu josparlanuda.

Bügıngı tañda oblysta 69 tauarly süt fermasy jūmys ısteidı. Biyl 150 basqa arnalğan 2 TSF salu jäne 680 basqa arnalğan 2 fermany qaita jañartu josparlandy.

Oblysta 60 süt qabyldau punktı qūryldy jäne jūmys ısteidı. Ağymdağy jyly tağy 5 SQP qūru josparlanuda.

2021 jylğy qañtar-mausymda halyqtan 25,9 myñ tonna süt satyp alyndy (jospardyñ 100%), tauarly süt fermalary 50,2 myñ tonna (jospar 100% oryndaldy) süt öndırdı.

Ösımdık şaruaşylyğynda ağymdağy jyly egıs alqaby 1384,0 myñ gektardy qūrap, 2020 jylmen salystyrğanda 16,6 myñ gektarğa artty.

Bügınde oblysta egın jinau jūmystary bastaldy. Jedel derekter boiynşa ağymdağy jylğy 31 şıldedegı jağdai boiynşa 5,3 myñ ga (0,9%) alqapta küzdık dändı daqyldar jinaldy.

Küzgı dala jūmystaryn jürgızuge oblystyñ auyl şaruaşylyğy tauaryn öndıruşılerıne 30 myñ tonna arzandatylğan dizel otyny bölındı.

Nesieleu bağdarlamalary aiasynda «Agrarlyq nesie korporasiasy» AQ filialy arqyly oblystyñ AŞTÖ köktemgı egıs jäne egın jinau jūmystaryn jürgızuge 2,1 mlrd. teñgeden astam nesie qarajaty berıldı.

Ağymdağy jyly paidalanylatyn suarmaly jerlerdıñ audanyn 49,7 myñ ga deiın jetkızu josparlanuda (2020 jyly – 40,7 myñ ga).

2021 jyly «2021-2025 jyldarğa arnalğan AÖK investisialyq jobalaryn ıske asyru jönındegı jol kartasy» şeñberınde ŞQO boiynşa 28,6 mlrd. teñge somasyna 33 jobany ıske asyru közdeldı. 2021 jyldyñ jetı aiynyñ qorytyndysy boiynşa 3 ırı investisialyq jobany ıske asyru aiaqtaldy, olar:

- Şemonaiha audanynda 600 basqa arnalğan tauarly süt fermasy qūrylysynyñ («Ruliha» JŞS) bırınşı kezeñı aiaqtaldy. Käsıporyn 320 bas importtyq asyl tūqymdy analyq ırı qara mal satyp aldy jäne äkeldı. Qazırgı uaqytta fermany 1080 basqa deiın keñeitu bağytynda daiyndyq jūmystary jürgızılude;

- Semei qalasynda («QazaqAstyqGroup» JŞS) maily daqyldardy qaita öñdeu zauytyn salu. Käsıporynnyñ quaty jylyna 140 myñ tonna mai öñdeu. Bügınde qaita öñdeu üşın şikızat satyp alynuda.

- Semei qalasynda jūmyrtqa bağytyndağy qūs fabrikasyn («SEMEY QUS» JŞS) paidalanuğa beru. Käsıporynnyñ quaty jylyna 29 mln. dana jūmyrtqa öndıru. Käsıporyn ağymdağy jyldyñ 6 aiynda 2,081 mln. dana jūmyrtqa öndırdı.